سخنرانی تربیتی حجت الاسلام عالم‌زاده در باشگاه متانت؛
منابع مورد نیاز برای رسیدن به اهداف تربیتی کدام است/ بررسی عناصر اصلی تشکیل دهنده نظام ترییتی اسلامی/ مرگ تربیت چه زمانی رخ خواهد داد
تربیت آنی، دفعی، یکباره و در لحظه اتفاق نمی‌افتد. اولین نتیجه این بحث این است که در مقام تربیت تک اقدام ها جواب نمی‌دهد و نتیجه ندارند. تک اقدام یک عمل یک باره است. برای مثال اگر از دانش آموزی گستاخی‌ای سر زده و شما جلسه‌ای ترتیب دادی و با او صحبت کردی و بعد از آن انتظار داشته باشی که بعد از یک جلسه، او تمام گستاخی‌ها و بی‌ادبی‌ها را کنار بگذارد، شما دچار این توهم شدی که تربیت امری آنی و لحظه‌ای است.
گروه معارف - رجانیوز: باشگاه متانت، با هدف احیاء هویت صنفی مربیان تربیتی و تشکیل شبکه‏ای از سرگروه ها، مربیان و اساتید امر تربیت تأسیس شده است. عناوینی همچون مشاوره، آموزش، پشتیبانی و کارورزی از اهم برنامه های این باشگاه می باشد. اردوهای آموزشی ماهانه با هدف بهره مند ‏شدن از اساتید بزرگوار و مجرب امر تربیت و ایجاد دغدغه و حساسیت نسبت به مسائل تربیتی و توانمندسازی سرحلقه‏ های مستعد در حال برگزاری می باشد

به گزارش رجانیوز، چهارمین جلسه سلسله سخنرانی‌های این باشگاه با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده همراه بود. حجت الاسلام نوری به عنوان مبلغ در نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها و همچنین پژوهش‌یار مؤسسه دارالحدیث در مشارکت در موسوعه میزان الحکم مشغول به فعالیت می‌باشد.

حجت الاسلام عالم زاده در این جلسه پیرامون شیوه‌های دستیابی به اهداف تربیتی گفت: نظام تربیت مشتمل بر عناصری از قبیل مبانی تربیتی، اهداف تربیتی، اصول تربیتی، روش‌های تربیتی، مراحل تربیتی، عوامل تربیتی، موانع تربیتی، نهاد ها و کانون های تربیتی و برنامه های تربیتی می باشد.

وی با بیان این مطلب که «اهداف تربیتی آن مطلوبیت هایی هستند که در جان متربی باید ایجاد شود» برای دستیابی به اهداف تربیت گفت: مراجعه به قرآن و روایات و مراجعه به سیره پیامبر اکرم(ص) و اساتید اخلاق و یا کتب اخلاقی از جمله مواردی است که برای دستیابی به اهداف تربیت لازم است.

متن کامل این سخنرانی تربیتی در ادامه می‌آید:

***

بسم الله الرحمن الرحیم. بحث ما پیرامون شیوه‌های دستیابی به اهداف تربیتی است. یا به عبارتی نسبت مربی با اهداف تربیتی چیست؟

نظام تربیت مشتمل بر عناصری است –که حالا اینجا مراد ما از تربیت اسلامی است. ۱.مبانی تربیتی ۲. اهداف تربیتی۳. اصول تربیتی ۴. روش های تربیتی ۵. مراحل تربیتی۶. عوامل تربیتی۷. موانع تربیتی ۸. نهاد ها و کانون های تربیتی ۹. برنامه های تربیتی

در بعضی از تقسیم بندی ها عنصر ساحت های تربیت هم دیده می شود که باید گفت: ساحت های تربیت تفکیک شده اهداف تربیتی است یعنی اهداف تربیتی را وقتی طبقه بندی می کنند می گویند یک دسته از اهداف مربوط به تربیت اخلاقی است، یک دسته از اهداف مربوط به تربیت اجتماعی است و....تقسیم بندی های درونی اهداف تربیتی را ساحت های تربیتی می گویند.




اهداف تربیتی

اهداف تربیتی آن مطلوبیت هایی هستند که در جان متربی باید ایجاد شود. اهداف تربیتی بسیار زیاد است. برای دست یابی به اهداف تربیتی به چه منابعی باید رجوع کرد؟

۱. مراجعه به قرآن و روایات
- یک راه این است که از ابتدا تا انتهای قرآن را بخوانیم،هرجایی که خدای متعال یک امری کرده است،یک بایدی گفته است،آن بایدها و امرها را استخراج بکنیم و به عنوان اهداف تربیتی در نظر بگیریم.برای مثال خدای متعال در قرآن فرموده است : اقیموا الصلاة (نماز را اقامه کنید.)می گوییم خب، این نمازخوان کردن بچه ها می شود یک هدف تربیتی .یا فرموده :انه لایحب الکاذبون .:دروغ گوها به فلاح نمی رسند...خب این یکی از راه هاست. ولی این کار به طول می انجامد. روایات هم که بسیار است.اگر بخواهیم به همه این ها مراجعه کنیم،این کار سختی است. ساده ترین و عملیاتی ترین حالتش این است که پیشنهاد می کنم.برای دستیابی به اهداف تربیتی به کتاب میزان الحکمه رجوع کنید.

۲. مراجعه به سیره ی پیامبر اکرم(ص) و اساتید اخلاق و یا کتب اخلاقی

۳. مراجعه به منشور تربیتی نسل جوان
- البته از اشکالات این منشور آن است که اهداف تربیتی را تک لایه و بدون اولویت و دسته بندی مطرح کرده است.

۴. کتاب بعدی که پیشنهاد می شود،کتابی است با عنوان «نضره النعیم فی مکارم الاخلاق رسول اکرم» که از منابع اهل سنت می باشد.
- تقسیم بندی کتاب خوب و مفید است.حدود ۳۶۰ صفت فاضله و رذیله را فهرست کرده است.

۵. نظام نامه تربیت جامعه المصطفی
- تقریبا جامع ترین کاری است که تا الان سراغ می رود.
- در این کتاب ۱۱ ساحت تربیتی تعریف شده است: تربیت اخلاقی، تربیت معنوی، تربیت عبادی، تربیت عقلانی، تربیت جسمی، تربیت هنری، تربیت خانوادگی و... که ذیل هر کدام اهداف مربوط به آن ها نیز آمده است. (البته این نظام نامه در حال تکمیل سازی است.)

۶. کتاب بعدی اثر استاد آیت الله مصباح یزدی (دامت برکاته) با عنوان «فلسفه تعلیم و تربیت» است.
- بخش اهداف این کتاب، برای تبیین اهداف تربیتی بسیار جالب و قابل استفاده است. تقسیم بندی زیبایی از اهداف تربیتی دارد.

انسان «نوعاً» تاثیرپذیر و تحول پذیر است

دست‌یابی به اهداف تربیتی «نوعاً» امکان پذیر است. به این معنی که ما نباید از تحول بخشیدن به انسان ناامید شویم. البته نوعاً امکان پذیر است، یعنی جاهایی هست که قلب انسان قفل می شود و تحولی برنمی دارد. (ختم الله علی قلوبهم وعلی سمعهم و علی ابصارهم غشاوة)

نوعا انسان تاثیرپذیر و تحول پذیر (فسادپذیر یا اصلاح پذیر) است. اساتید اهل فن جوان و یا نوجوان را به نهال تشبیه می کنند،که این نهال شکل پذیر است، اما زمانی که این نهال به یک درخت تناور تبدیل شد،شکل دهی آن سخت و دشوار می شود.

تربیت آنی، دفعی و یکباره اتفاق نمی افتد

تربیت آنی، دفعی، یکباره و در لحظه اتفاق نمی‌افتد. اولین نتیجه این بحث این است که در مقام تربیت تک اقدام ها جواب نمی‌دهد و نتیجه ندارند. تک اقدام یک عمل یک باره است. برای مثال اگر از دانش آموزی گستاخی‌ای سر زده و شما جلسه‌ای ترتیب دادی و با او صحبت کردی و بعد از آن انتظار داشته باشی که بعد از یک جلسه، او تمام گستاخی‌ها و بی‌ادبی‌ها را کنار بگذارد، شما دچار این توهم شدی که تربیت امری آنی و لحظه‌ای است.

دومین نتیجه‌ای که گرفته می‌شود این است که تربیت نیازمند اقدام‌های متعدد، متوالی و هدفمند است.

سومین نتیجه این است که تربیت نیازمند زمان و تدریج است. شما اگر صرفاً زمان صرف کار تربیتی کنی، نتیجه حاصل نمی‌شود. در این زمان باید اقدامی هم صورت پذیرد تا تربیت اتفاق بیافتد، تا انسانی تحول پیدا کند، تا صفتی در وجود آدم نهادینه شود.

پس یک سری اقدام‌های متعدد و متوالی در یک بازه نسبتاً طولانی باید انجام بشود – که این اقدام ها اگر هدفمند باشند –آرام آرام به تحول شخصیت یک آدم منجر می شود.

تمرکز ذهنی و روانی در امر تربیت

برای اینکه این اقدام ها متوالی باشد، ما احتیاج به تمرکز ذهنی و روانی داریم. اگر مربی یک لحظه ذهنش از اهداف تربیتی بلند شود و آن را فراموش کند، این اقدامات نیز قطع می شود و قطع اقدامات، مرگ تربیت است. و به معنای دقیق‌تر، تربیت ابتر باقی می‌ماند.

برای مثال فرض کنید تربیت ۱۰۰ مرحله دارد، شما هنگامی به تربیت دست پیدا کرده اید که این ۱۰۰ مرحله را طی کرده باشید. اگر شما در مرحله بیستم اقدام را رها کنید، تربیت ابتر باقی می ماند. (هرچند بی نتیجه نیست و به اندازه خودش تاثیر گذار بوده است، ولی به مقصد نرسانده است.) برای اینکه به ۱۰۰ برسانید نیاز دارید به یک ذهن متمرکز که از روی اهداف تربیتی بلند نشود.




لازمه امر تربیت، سعی و تلاش متربی است

مربی به تنهایی نمی تواند متربی را تربیت کند. این خود متربی است که باید تربیت بشود. مربی شرایطی را فراهم می کند که متربی رشد کند. این متربی است که باید سعی داشته باشد رشد کند. اگر سعی‌ای در کار نباشد، رشدی حاصل نمی شود و مربی نمی‌تواند رشد بدهد. مربی شرایط رشد را فراهم می کند.

وقتی متربی سعی و تلاشی داشت، مربی انگیزه او را افزایش می‌دهد و آگاهی‌ها و اقدامات لازم را در قبال او انجام می‌دهد تا رشد کند. اگر سعی و تلاش‌های متربی در بین راه متوقف شود، باز امر تربیت متوقف می شود. پس شما باید این تمرکز را روی یک موضوع برای او پدید بیاورید.

تربیت نیازمند ارتباط است

با توجه به مطالبی که مطرح شد، می‌توان گفت این کارهایی که ما انجام می دهیم خیلی هم نمی توان تربیت نامید. این کارهایی که ما انجام می دهیم کار فرهنگی است یا نصیحت است. اسمش رو بگذارید هشدار .این کارهایی که ما انجام می دهیم مجموعه اقدامات خوب، مفید و پراکنده‌ای است که در مقابل متربی انجام می دهیم.

مربی اگر هنری دارد، باید بر روی یک موضوع متمرکز بشه و روی آن موضوع اصرار بورزد.

عرفا و سالکین، مراحل تربیت را طبقه بندی کردند و اسم منازل السائرین را روی آن گذاشتند. در هر منزلی انسان باید اقامت کند. یعنی سالک نباید آن منزل را رها کند و یک دوره نسبتاً طولانی باید آن جا بماند تا آن اقدامات به صورت ملکه در آید و بعد به منزل بعدی رهسپار شود.

مرگ تربیت چه زمانی رخ خواهد داد

تربیت، نوعی ارتباط است. یا بهتر بگوییم تربیت نیازمند ارتباط است. ارتباط بین مربی و متربی. تا مربی با متربی خود ارتباط برقرار نکند، تربیت حاصل نمی شود. ارتباط بستر تربیت یا به تعبیری بستر انتقال فرهنگ است. تا ارتباط برقرار نشود شما نمی توانید روی متربی تاثیر بگذارید.

چرا غربی ها در هجمه های فرهنگی خود موفق بوده اند؟ چون توانسته اند ارتباط برقرار کنند و ذهن‌ها را مشغول سازند.

ما باید در این ارتباط ذهن‌ها را مشغول کنیم. باید تمرکز ذهنی را برای متربی فراهم کنیم. باید این ارتباط را پاس داشت. اگر این ارتباط قطع شود، تاثیرگذاری متوقف شده و اینجا نیز مرگ تربیت فرا می رسد.

دشمنان امر تربیت

دشمنان تربیت چه چیزهایی هستند؟ آن چیزهایی که این ارتباط را از بین می برد مهم‌ترین دشمنان تربیت‌اند.

عوامل قطع ارتباط، تربیت را متوقف می کند.اگر ارتباط برای متربی آزارنده یا به عبارتی گزنده باشد، انگیزه ارتباط از بین می‌رود و در نهایت ارتباط قطع می‌شود.

برای مثال، هر بار که متربی به سوی شما می‌آید و ایرادات او را به رخ بکشی، بعد از مدتی انگیزه ارتباط با شما را از دست می دهد. برای همین یکی از اصول تربیتی تغافل یا تجاهل است. یعنی «شتر دیدی، ندیدی.»

یکی از اصول تربیتی تکریم است. به متربی خود احترام بگذارید. وقتی احترام نمی گذاریم و یا او احساس می کند که شخصیتش خدشه دار شده است یا مورد تحقیر واقع شده، آزار روحی می بیند.

باید ارتباط، یک ارتباط مطلوب و لذت بخش و گوارا باشد .اما سعی شود ارتباط ها زیاد صمیمی نشود تا یک سری از حرمت ها حفظ شود.

بیان یک موضوع با روش های متنوع

از یک طرف شما احتیاج دارید به تمرکز ذهنی و از طرف دیگر نیاز است به ارتباط مستمر و از طرف دیگر ما یک ویژگی فطری و سرشتی داریم که با همه این ها درگیر می شود و آن عبارت است از روحیه تنوع طلبی و نوع گرایی.

یعنی اگر روی یک موضوع و با یک روش خاص تکیه کنیم، بعد از مدتی متربی دچار خستگی می شود. انسان دائم دوست دارد که در فضای جدیدی قرار گیرد.

اگر یک موضوع را مکرر برای متربی بازگو کنید، بعد از مدتی برایش آزارنده می شود و در نتیجه ارتباط را خدشه دار می کند. برای اینکه یک موضوع را برای متربی جا بیاندازیم، نیاز است که با روش‌های متنوع اهمیت موضوع را مطرح کنیم. اگر یک موضوع را با یک زبان مطرح کنید، ملال انگیز می‌شود. اما زمانی که زبان یا طرح یا شیوه را عوض کردید، هم تنوع جویی متربی را ارضاء کردید و هم از آن هدف و موضوع کناره‌گیری نکردید.




منبع:
http://www.rajanews.com/news/221037


برچست ها :